Hoe doorbreek je emotie eten?

De eenzame strijd tegen de koelkast en voorraadkast

Je zit op de bank, je leest een boek en je hebt net een heerlijke maaltijd achter gegeten. Maar toch is er een onrust in je lijf die er voor zorgt dat je gedachten afdwalen naar de keukenkastjes. Misschien toch even kijken of er nog een reep chocola ligt of een restje van gisteren? Dit is een situatie waar veel mensen mee te maken hebben en ik zelf ook heb ervaren. Ik kon me niet voorstellen dat mensen niet de hele dag aan eten dachten. Zo hoorde ik wel eens iemand zeggen dat eten echt noodzaak voor hem was, liever at die een dagelijkse pil. Hij vergat vaak te eten en hij moest echt zijn best doen om voldoende (voedzaam) eten binnen te krijgen. Ik vond dit onbegrijpelijk. Ik moest mezelf bedwingen om niet de hele dag te eten. Ik zag overal eten, had altijd trek en dacht er constant aan. Veel mensen lopen dagelijks rond met een constant hongergevoel en begrijpen maar niet waar die enorme interne drang vandaan komt. De vraag is niet: waarom heb ik altijd honger, maar de vraag is: waar honger ik naar? Ik ben Saskia Bok en ik weet uit eigen ervaring hoe eenzaam en frustrerend de strijd tegen eten kan zijn. Je bent absoluut niet zwak of wilsonbekwaam. In deze tekst duiken we samen de diepte in. We laten de oppervlakkige dieetregels voor wat ze zijn en kijken naar de werkelijke boodschap die jouw lichaam je probeert te vertellen.

Fysieke behoefte of emotionele leegte?

Mensen vragen zich vaak af of hun continue trek een fysiek of mentaal probleem is. Om dat mysterie te ontrafelen, moeten we kijken naar onze emoties. Want als je gegeten hebt, maar je blijft een eetlust houden dan is deze drang niet meer uit hongergevoel, maar uit onbeantwoorden emoties. Want een altijd hongergevoel ook na eten zou niet hoeven als je emoties ook niet mee zouden doen in de vraag naar eten. Je fysieke maag is tot de rand gevuld, maar je brein schreeuwt nog steeds om meer voedsel. Hoe kan dat? Je bent op dat moment niet op zoek naar bouwstoffen of vitamines. Je vraagt jezelf waarschijnlijk gefrustreerd af: waarom heb ik altijd trek? Het antwoord is niet mentaal, maar emotioneel en dat kan een beetje pijnlijk zijn. Je probeert een onzichtbare emotionele leegte te vullen met tastbaar fysiek voedsel. Je kunt pannen gezonde broccoli eten of liters water wegdrinken, maar je zult geen vol gevoel krijgen als de daadwerkelijke behoefte verbinding, rust, troost of basisveiligheid is. Dit mechanisme verklaart volledig jouw altijd trek in eten. Het is een aangeleerd overlevingsmechanisme en een hele logische reactie van je zenuwstelsel op onverwerkte pijn of spanning. En weet dat je hier niet de enige in bent. Het is heel herkenbaar en dat was het voor mij zeker. Ik had graag willen horen dat ik hier niet uniek in was. Dat mijn vrienden dit niet hadden betekende niet dat niemand anders dit had. Dus breek deze strijd open door het te normaliseren. Deze verlossing gun ik je. Het is geen zwakte, het heeft niks met wilskracht te maken, je emoties vragen je aandacht en die kun jij ze geven zonder in therapie te hoeven. 

Waarom zoek ik troost in eten zonder echte honger?

De vraag waarom we troost in eten vinden, vinden we als we naar de psychologie er achter kijken. Als we helemaal teruggaan naar onze kindertijd, zien we dat voeding en liefde onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Een baby die huilt krijgt een flesje en daarmee tegelijkertijd warmte en geborgenheid. Later kregen we misschien een snoepje als we op onze knieën vielen, of een groot ijsje na een vervelend bezoek aan de tandarts. En misschien heb je ook voorbeelden gezien in je omgeving in de omgang met emoties in combinatie met eten. Je brein heeft in de loop der jaren een sterke, onbewuste associatie gemaakt tussen de fysieke actie van kauwen en het dempen van nare, ongemakkelijke gevoelens. Zodra er nu stress, afwijzing of eenzaamheid optreedt, grijpt je patroon direct terug naar die oude, bekende pleister: eten. Dat beantwoordt ook de vraag: waarom moet de zak chips leeg? Zodra je begint met eten vanuit emotie, verbreek je het contact met je lichaam. Je proeft misschien alleen de eerste drie hapjes echt bewust. Daarna neemt de automatische piloot het over. Je kauwt en slikt in een soort trance, totdat de fysieke pijn van een overvolle maag eindelijk luidruchtig genoeg is om het knagende emotionele ongemak te overstemmen.

Snaaien door stress en extreme vermoeidheid

Een andere veelgestelde vraag is: hoe stop ik met snaaien door stress of vermoeidheid? Allereerst is het interessant om te onderzoeken wat de stress en vermoeidheid triggert en hoe je deze kunt reguleren anders dan door iets te eten. Maar ook speelt de biologie hier in mee. Want bij stress maakt je lichaam het stresshormoon cortisol aan. Dit kan zorgen voor een drang naar snelle suikers en vetrijk eten. Energie om te kunnen vechten of vluchten. Daarnaast kan vermoeidheid er voor zorgen dat het gedeelte in je brein wat o.a. zorgt voor logisch denken, begrip en regulatie niet optimaal meer mee doet.  Want je weet best dat die reep chocolade je niet gaat helpen, maar je hebt in je brein niet meer de mogelijkheid om de impuls te onderdrukken. Waarom snaaien bij vermoeidheid zo hardnekkig is, komt dus o.a. doordat je lichaam zoekt naar een energiepiek om de dag door te komen. Het is geen gebrek aan ruggengraat, het is fysiologische overleving en een beperkte bereikbaarheid of ontwikkeling van regulatie vaardigheden. Dus het is fijn om te leren hoe je je emoties reguleert, maar ook hoe je dagelijks je gehele zenuwstelsel kunt kalmeren. Want stress is onoverkomenlijk, hoe we onze ontspanning bewaken en vermenigvuldigen is des te belangrijk. 

Specifieke patronen doorbreken

Terecht zijn er veel vragen die we kunnen stellen. Hoe stop ik met snaaien en snacken? Waarom eet ik altijd te veel? Hoe stop ik met denken aan eten? En dan de hele specifieke, dagelijkse struikelblokken: hoe stop ik met chips eten, hoe stop ik met toetjes eten na het eten, of hoe stop ik met suiker eten? Het grote geheim zit hem in het loslaten van al je eet restricties. Het weggooien van alle suiker uit je keukenkastjes of het invoeren van strakke regels werkt voor een korte termijn. Totdat er getrakteerd wordt op je werkt, want dan denk je: ach, ik heb de hele week al niet gesnoept, deze is oke'. Als je jezelf bepaalde producten verbiedt, creëer je direct een (roze olifant) focus in je eigen brein. Om daadwerkelijk te stoppen met die uitputtende stroom aan eetgedachten, moet je de onderliggende trigger(s) in de ogen kijken. Het gaat erom dat je je lichaamssignalen weer leert voelen. Hoe leer je een grens te voelen tijdens het eten? Dit doen we door lichaamsgericht te werken. In plaats van in je hoofd te blijven rekenen met calorieën, gaan we aan de slag met het vergroten van lichaamsbewustzijn en zelfliefde (hoe verschrikkelijk dit woord ook klinkt).  Je leert je emoties kennen, je lichaamssignalen en je zenuwstelsel (waaronder de nervus vagus) onderzoeken om het vertrouwen te herstellen. Want als de relatie met je (emotionele) lichaam is herstelt, kun je leren voelen wanneer je genoeg hebt gehad.

De sleutel tot verzadiging

Wat helpt echt tegen een continue gevoel van trek? Voelen en voeden in plaats van vullen. Wanneer de vraag gesteld wordt: wat te doen tegen constant hongergevoel, is mijn antwoord altijd: waar honger(t je emotie) je naar?  De allereerste stap is erkennen dat de aanhoudende drang niet over voeding gaat. Het gaat over emoties zoals opgeslagen onrust, weggestopte boosheid, eenzaamheid of een overprikkeling van je systeem. Zodra je stopt met het wegdrukken van die emoties en ze ruimte geeft in je lijf, zul je merken dat de scherpe rand van de trek verdwijnt. Een hardnekkig hongergevoel na het eten komt veelal voort uit jouw binnenkant die zegt: 'Hallo, er is hier in de diepte nog iets wat liefdevolle aandacht nodig heeft'. Verzadiging ontstaat pas zodra de onderliggende emotie erkenning krijgt. Een dieet, een maaltijd vervanger, een eetregel, een pil is enkel een pleister tegen het bloeden. Het leren reguleren van je emoties, je zenuwstelsel en het onderzoeken van je oude patronen is als je het mij vraagt de weg naar een duurzame, ontspannen toekomst met eten.

Een gezonde relatie met voeding herstellen

Hoe krijg ik weer een gezonde relatie met voeding? Het opbouwen van een compleet nieuwe, gezonde relatie met voeding begint met het informeren over voeding en het opnieuw opbouwen van een gezonde relatie hiermee. dus de 'goed' of 'fout' ideeen over eten mogen naar de achtergrond. Eten is basale brandstof voor je cellen en mag tegelijkertijd plezierig en sociaal zijn. Als ervaringshebbende dacht ik aan eten zodra mijn ogen open gingen. Dit vervolgde de verdere dag en ik vond dit een eenzame en uitputtende strijd. Door mijn opleiding tot lichaamsgericht traumatherapeut ontdekte ik het ontbrekende puzzelstukje: we kunnen trauma en onverwerkte lastige emoties in ons zenuwstelsel op slaan. Wanneer we in een (continue) staat van onveiligheid, stress, angst of wantrouwen leven, dan is de drank naar demping via eten een begrijpelijk gevolg. Wat mij betreft is het nodig om te beginnen met het herkennen en erkennen van je emoties en lichaamssignalen om daarna toe te werken naar het reguleren van jouw binnenwereld om antwoorden te vinden op de onderliggende behoeftes. Zodat het gevoel van veiligheid en regie terug mag komen. 

Een praktisch online programma voor gedragsverandering

Ik geloof niet in one size fits all. We hebben allemaal net een andere oorzaak of net een andere aanpak nodig. Die sleutel waarvan we merken: "ja, dit is het, nu klikt er iets in mijn systeem". Dus ik gun je een manier waarin veel verschillende invalshoeken aangeboden worden, zodat jij kunt kiezen welke je past. Wel denk ik dat het altijd start met zelfonderzoek. De diepere lagen van jouw emoties herkennen en erkennen. Dus streef naar duurzame gedragsverandering i.p.v. een quick fix aanpak. Zie het als een mogelijkheid een verdiepingsslag te maken in je persoonlijke ontwikkeling. Dat dit "probleem" jou hiertoe uitnodigd. 
Vanuit mijn passie en expertise heb ik de online cursus 'Stoppen met emotioneel eten' ontwikkeld. Geen oppervlakkig programma met snelle tips en tricks. Het is een ervaringsgericht programma waarin jij aan de slag gaat. Want niemand kan het voor jou doen, ik wil het wel met veel liefde en betrokkenheid met jou doen. Het is een diepgaande praktische aanpak met een uitgebreid werkboek. We combineren theorie met (lichaamsgerichte) oefeningen die je gewoon in de privacy van je eigen woonkamer kunt uitvoeren. En alles komt nog meer tot leven de bijbehorende live Zoom sessies waarin we als groep de diepte in stappen. Mijn doel is om aan jouw zijlijn te staan, want je hoeft het niet alleen te doen. En geen maandenlange wachtlijsten voor een kliniek. Je kunt direct starten met je herstelproces, gewoon vanuit je eigen vertrouwde omgeving.

Diepgaande 1-op-1 ondersteuning

Soms voel je dat een cursus alleen net niet voldoende is om de hardnekkige muren af te breken. Zeker wanneer jouw dagelijkse eetgedrag sterk verweven is met oude pijnen of lastige periodes uit je leven. Voor die kwetsbare momenten bied ik persoonlijke therapeutische begeleiding via de mail aan. Deze 1 op 1 ondersteuning is waarom ik therapeut ben. Ik begeleid je niet als een coach, maar ik stel diepgaande, scherpe en betrokken vragen. Ik deins niet terug en loop moedig met je mee, juist op de momenten waarop je het liefst de handdoek in de ring gooit. We onderzoeken samen de vraag: waarom heb ik altijd hongergevoel zelfs na het eten? Waar zit die onverzadigbare bodemloze put in mijn systeem precies verborgen? Omdat ik jarenlang in exact dezelfde modderige schoenen heb gestaan, heb ik geen oordeel. 

Zet de stap naar rust in je lijf

Je hoeft dit lastige gevecht niet langer in je eentje te voeren. Gun jezelf een leven zonder eten vanuit emotie en bouw aan een gezonde relatie met je lichaam en voed jezelf met kwaliteit. Je bent niet zwak omdat de koekjesrol in één keer opgaat. Je intelligente systeem doet precies waar het hoort te doen: jou beschermen tegen lastige emoties. Verlang je naar meer rust in je relatie met eten?  Schrijf je in voor de online cursus, want je hoeft het niet alleen te doen. Leer de signalen van je lichaam te begrijpen, zodat eten (weer) ontspannen wordt.